Antykoncepcja po porodzie

Stosowanie antykoncepcji po porodzie jest niezbędne już od pierwszego stosunku. Chociaż płodność u kobiet karmiących piersią jest mniejsza, laktacja nie gwarantuje skutecznej ochrony przed ciążą. Krótkie odstępy pomiędzy kolejnymi ciążami mogą być niebezpieczne zarówno dla matki jak i rozwijającego się w jej ciele płodu. Zajście w kolejną ciążę w czasie krótszym niż 18 miesięcy od urodzenia dziecka może zwiększać ryzyko komplikacji w ciąży i w konsekwencji zgonu dziecka. Dlatego też istnieje konieczność stosowania skutecznych metod zapobiegania ciąży. Ich dobór zależy przede wszystkim od czasu jaki minął od porodu, tego czy kobieta karmi piersią, stanu zdrowia oraz indywidualnych preferencji.

Powrót do współżycia po porodzie

Czas, który musi minąć od urodzenia dziecka, do momentu w którym można ponownie rozpocząć współżycie, zależy od stanu zdrowia i indywidualnych potrzeb każdej kobiety. Z reguły specjaliści zalecają 6 tygodniowy okres wstrzemięźliwości seksualnej. Jest to tak zwany czas połogu, w którym organizm powoli zaczyna wracać do stanu sprzed ciąży. W tym czasie ustępują zmiany anatomiczne, hormonalne, morfologiczne i czynnościowe do których doszło kiedy kobieta była w ciąży.

W czasie połogu dochodzi do zamknięcia się szyjki macicy, powoli ustępuje krwawienie (może ono trwać nawet kilka tygodni), goją się blizny. Głównym czynnikiem decydującym o momencie ponownego rozpoczęcia współżycia powinien być stan psychiczny i fizyczny kobiety. Po połogu pacjentka powinna się udać do lekarza, który pomoże ocenić, czy nie ma przeciwwskazań do odbywania stosunku seksualnego.

Młode matki po porodzie często odczuwają zmniejszoną potrzebę kontaktów seksualnych i rzadziej mają ochotę na współżycie. Do przyczyn takiego stanu rzeczy należą między innymi: spadek libido, mniejsza ilość śluzu w pochwie (co może prowadzić do bolesności zbliżeń), ból podczas stosunku, uczucie niedopasowania narządów płciowych, ból piersi, niemożność osiągnięcia orgazmu i lęk przed kolejną ciążą. Odpowiedni dobór antykoncepcji pozwala kobietom zniwelować stres związany z zajściem w kolejną ciążę.

Znaczenie antykoncepcji po porodzie

Należy pamiętać, że wbrew powszechnym opiniom, zajście w ciążę wkrótce po porodzie jest możliwe, nawet jeśli kobieta karmi piersią. Niektóre kobiety za metodę antykoncepcyjną uznają tak zwaną niepłodność laktacyjną. Teoria, że karmienie piersią skutecznie chroni przed kolejną ciążą jest jednak błędna. Co prawda płodność jest w tym czasie niższa, jednak nie u wszystkich kobiet ona zanika, w dodatku czas jej trwania może być zmienny. Co więcej brak pierwszej miesiączki po porodzie również nie oznacza, że kobieta jest niepłodna. Do owulacji dochodzi zazwyczaj 2 tygodnie przed pojawieniem się krwawienia, dlatego zajście w ciążę jest możliwe.

Antykoncepcja po porodzie jest istotna nie tylko dla kobiet, które nie chcą zajść w kolejną ciążę. Również pacjentki, które są gotowe na kolejne potomstwo, nie powinny zachodzić w ciążę w krótkim czasie po porodzie. Odstępy czasu między urodzeniem kolejnych dzieci mają istotne znaczenia dla zdrowia zarówno matki, jak i jej dziecka. U kobiet, które zajdą w ciążę w czasie krótszym niż półtora roku od porodu, częściej dochodzi do komplikacji podczas ciąży. Częściej także dochodzi do zgonów noworodków. Z tego powodu stosowanie skutecznej metody zapobiegania ciąży po porodzie jest niezwykle ważne.

Czym się kierować przy wyborze antykoncepcji po porodzie?

Pierwszym, najważniejszym czynnik, który należy wziąć pod uwagę podczas dobierania antykoncepcji jest karmienie piersią. Jeśli nie ma przeciwwskazań do karmienia i kobieta ma pokarm, karmienie piersią jest zalecane jako najlepsze dla zdrowia noworodka. Ponieważ składniki antykoncepcyjne antykoncepcji hormonalnej mogą przenikać do mleka matki, zawsze należy skonsultować z lekarzem metodę, która nie zaszkodzi dziecku. Matki karmiące nie powinny stosować m. in. złożonych tabletek antykoncepcyjnych, plastrów antykoncepcyjnych i krążków dopochwowych.

Drugim kryterium doboru metody powinien być czas, w jakim kobieta zdecyduje się rozpocząć współżycie, bowiem nie wszystkie metody mogą być stosowane w krótkim czasie po porodzie. Od razu po porodzie mogą być stosowane prezerwatywy, środki plemnikobójcze, wkładki domaciczne i metody naturalne. Niemniej specjaliści zawsze radzą odczekanie przynajmniej 4 tygodni, aby uniknąć zakażenia.

Podczas doboru metody antykoncepcyjnej zawsze należy wziąć pod uwagę stan zdrowia pacjentki (przebyte choroby, czynniki anatomiczne i hormonalne) oraz przeciwwskazania do stosowania poszczególnych metod. Jeśli pacjentka zdecyduje się na antykoncepcję hormonalną, powinna skonsultować się z lekarzem, który będzie mógł wykluczyć istnienie ewentualnych przeciwwskazań.

Kolejnym kryterium doboru metody antykoncepcji po porodzie jest wygodna stosowania, która zależy od indywidualnych potrzeb i preferencji pacjentki i jej partnera. Np. prezerwatywy, które są łatwe w użyciu i nie powodują skutków ubocznych, dla niektórych par mogą zmniejsza spontaniczność kontaktów seksualnych. Minipigułki, które charakteryzuje wysoka skuteczność antykoncepcyjna, mogą nie być odpowiednie dla kobiet, które mają problem z systematycznością (trzeba je stosować zawsze o tej samej porze). Więcej informacji o wadach i zaletach poszczególnych metod znajduje się poniżej.

Metody antykoncepcji dla kobiet karmiących piersią

Kobiety karmiące piersią mają szeroki wybór metod antykoncepcyjnych. Przede wszystkim mogą korzystać z metod mechanicznych, takich jak np. prezerwatywy, czy kapturki naszyjkowe. Po konsultacji z lekarzem mogą również stosować antykoncepcję hormonalną, pod warunkiem, że nie zawiera ona estrogenu. Kobiety, które wiedzą, że nie chcą mieć kolejnych dzieci w ciągu najbliższych lat, mogą zdecydować się na założenie tak zwanej spirali.

Prezerwatywy

Prezerwatywa to jedna z najpopularniejszych metod antykoncepcji. Jeśli jest stosowana bez żadnych błędów zapewnia 98% skuteczności, jednak w typowym zastosowaniu skuteczność prezerwatyw ocenia się jako ok. 82. Zazwyczaj wykonana jest z lateksu, choć istnieją też opcja dla osób uczulonych na lateks.

Prezerwatywa męska

Zalety

Główną zaletą stosowania prezerwatyw jest ich powszechna dostępność i bezpieczeństwo stosowania. Po porodzie kobieta nie musi przechodzić dodatkowych badań przed zastosowaniem tej formy antykoncepcji. Ważną zaletą tej metody jest ochrona przed zarażeniem wirusem HIV i innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. Niektóre prezerwatywy są dodatkowo pokryte żelem nawilżającym, co jest ważnym czynnikiem dla kobiet po porodzie, które często mają problemy ze zbyt suchą pochwą. Ta metoda nie ma wpływu na pokarm, ani zdrowie dziecka.

Wady

Należy pamiętać, że jest to metoda mniej skuteczna niż preparaty hormonalne. Popełnienie błędu w stosowaniu może spowodować ponowne zajście w ciążę. Dodatkowo zdaniem niektórych par, zakłóca spontaniczność zbliżenia.

Kiedy można zacząć stosować tę metodę?

Prezerwatywy można stosować od pierwszego zbliżenia po urodzeniu, niezależnie od czasu kiedy będzie miał on miejsce. Nie należy przy tym zapominać, że lekarze zalecają zachowanie wstrzemięźliwości seksualnej w czasie połogu.

Gąbki antykoncepcyjne

Gąbkę antykoncepcyjną umieszcza się w pochwie bezpośrednio przed zbliżeniem. Działa ona poprzez powstrzymywanie plemników przed dotarciem do macicy. Nasączona jest specjalnym preparatem, który niszczy plemniki. Ta metoda nie jest jednak zalecana po porodzie, bowiem jej skuteczność jest zdecydowanie niższa u kobiet które urodziły dziecko niż u bezdzietnych pacjentek (80% vs. 91%).

Gąbka antykoncepcyjna

Zalety

Gąbka jest łatwa w użyciu. Rzadko wywołuje jakiekolwiek skutki uboczne. Zaletą tej metody jest brak konieczności jej wymiany przez kilkanaście godzin - w tym czasie można odbyć kilka stosunków. Ta metoda nie ma wpływu na pokarm ani zdrowie dziecka.

Wady

Główną wadą metody jest jej niska skuteczność. Ta metoda antykoncepcji jest odradzana pacjentkom po porodzie, ze względu na jej niską efektywność u kobiet, które urodziły dziecko. Stosowanie gąbki może doprowadzić do zespołu wstrząsu toksycznego.

Błona dopochwowa (diafragma) i kapturek naszyjkowy

Kapturki naszyjkowe zakłada się na szyjkę macicy. Wykonane są z silikonu lub gumy. Diafragma również zazwyczaj stworzona jest z gumy lub silikonu. Umieszcza się ją w pochwie i zaleca stosować razem z żelem plemnikobójczym dla większej ochrony. Obydwa środki mają podobny sposób działania - stanowią barierę dla plemników i uniemożliwiają im przedostanie się ich do jajowodów, gdzie mogłoby dojść do zapłodnienia. Skuteczność tych metod jest podobna, to ok. 94% przy idealnym stosowaniu i 88% w typowym użytkowaniu.

Zarówno kapturki jak i diagramy mają różne rozmiary, które dobiera lekarz ginekolog. Jeżeli pacjentka wcześniej stosowała tę metodę, po porodzie powinna ponownie udać się do lekarza w celu dobrania odpowiedniego rozmiaru (może on być inny niż przed porodem).

Diafragma

Jaka jest skuteczność diafragmy?

Zalety

Zaletą tej metody jest bardzo małe prawdopodobieństwo skutków ubocznych. Zarówno diafragmę, jak i kapturek, można założyć na 2 godziny przed stosunkiem, nie zakłócają więc spontaniczności zbliżenia. Diafragmę stosuje się jednocześnie z płynem plemnikobójczym, który zapewnia dodatkowe nawilżenie (kobiety po porodzie często cierpią z powodu suchości pochwy). Ta metoda nie ma wpływu na pokarm, ani zdrowie dziecka.

Wady

Błony dopochwowe i kapturki są mniej skuteczne niż metody hormonalne i wkładki domaciczne. Mogą zmniejszać odczucia związane ze stymulacją szyjki macicy. Istnieje konieczność dobrania odpowiedniego rozmiaru w gabinecie ginekologicznym. Metoda ta jest trudno dostępna w Polsce.

Kiedy można zacząć stosować tę metodę?

Kapturki i diafragmy z reguły można zacząć stosować ok. 6 tygodni po urodzeniu. Przed rozpoczęciem korzystania z tej metody należy udać się do lekarza, który określi czy stosowany wcześniej kapturek ma odpowiednią wielkość i w razie konieczności dobierze nowy rozmiar.

Minipigułki

Jednoskładnikowe tabletki hormonalne, czyli tak zwane minipigułki zawierają jeden hormon - syntetyczny progestagen - którego działanie zmniejsza ryzyko zajścia w ciążę do mniej niż 1% (jeśli tabletki są stosowane prawidłowo). Przyjmowanie pigułek wpływa na gęstość śluzu w szyjce macicy, który staje się naturalną barierą dla plemników. Dodatkowo wpływa na pogrubienie endometrium co uniemożliwia implantację zarodka. Niektóre minipigułki hamują owulację.

Stosowanie minipigułek nie ma wpływu na ilość, ani jakość pokarmu. Małe ilości substancji czynnej leku przenikają do mleka matki, jednak nie zaobserwowano żadnego ich wpływu na wzrost i rozwój dziecka. Przed zastosowaniem tej metody należy skonsultować się z ginekologiem.

Zalety

Minipigułki przy regularnym stosowaniu zapewniają bardzo wysoką ochronę przed ciążą (ponad 99%). Mają mniej skutków ubocznych niż tabletki dwuskładnikowe. Nie posiadają estrogenu, dlatego mogą być stosowane przez kobiety karmiące piersią. Stosowanie jednoskładnikowych pigułek pozwala zmniejszyć objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego oraz złagodzić bóle towarzyszące miesiączce.

Wady

Kobiety, które stosują minipigułki muszą pamiętać o ich bardzo regularnym zażywaniu. Spóźnienie się z tabletką nawet 3 godziny, może skutkować zmniejszoną skutecznością antykoncepcyjną. Ponadto minipigułki mogą u niektórych kobiet wywoływać działania niepożądane. Istnieją również pewne przeciwwskazania zdrowotne do stosowania tej metody (m. in. choroby serca i wątroby, torbiele jajników, zbyt wysoki cholesterol, niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych, brak menstruacji, zakrzepica, anemia).

Kiedy można zacząć stosować tę metodę?

Po porodzie minipigułki można zacząć stosować między 21 a 28 dniem. Jeżeli pacjentka rozpocznie stosowanie tabletek później niż 28 dni po porodzie, przez pierwszy tydzień stosowania powinna korzystać z dodatkowego zabezpieczenia (np. prezerwatyw). Jeżeli po porodzie, przed rozpoczęciem stosowania minipigułek pacjentka współżyła, należy upewnić się czy nie jest w ciąży.

Zastrzyk hormonalny

Zastrzyk antykoncepcyjny to hormonalna metoda zapobiegania ciąży. Polega na wstrzyknięciu zawiesiny zawierającej jeden składnik aktywny - syntetyczny progesteron. Iniekcję domięśniową wykonuje lekarz lub pielęgniarka raz na trzy miesiące. Zastrzyki hormonalne działają w oparciu o trzy mechanizmy: zagęszczają śluz w szyjce macicy (stanowi to barierą dla plemników), prowadzą do zmian w endometrium (zapobiegają pogrubieniu się błony śluzowej macicy) oraz hamują owulację.

Zalety

Zastrzyki antykoncepcyjne to wysoce skuteczna metoda zapobiegania ciąży (ponad 99% efektywności). Stosuje się je raz na trzy miesiące, nie trzeba więc o nich codziennie pamiętać (tak jak o tabletkach). Jest to metoda stosunkowo tania. Zastrzyki zmniejszają obfitość krwawień miesiączkowych i objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Mogą być stosowane przez kobiety ze schorzeniami przewodu pokarmowego, bowiem wchłanianie odbywa się z pominięciem układu trawiennego.

Wady

Zastrzyk antykoncepcyjny może powodować skutki uboczne (najczęstsze to bóle głowy, wymioty, bezsenność). Jeśli wystąpią, mogą się utrzymywać nawet 3 miesiące. U niektórych pacjentek stosujących zatrzyki dochodzi do zwiększenia masy ciała. Jeżeli kobieta jest w ciąży i poda się jej zastrzyk, istnieje ryzyko uszkodzenia płodu. Medroksyprogesteron (składnik aktywny) jest wydzielany do mleka matki. Nie ma danych sugerujących, że stosowanie zastrzyków może wpływać na dziecko, jednak nie poleca się tej metody kobietom karmiącym.

Kiedy można zacząć stosować tę metodę?

Kobiety karmiące piersią powinny poradzić się lekarza, jeżeli chcą stosować zastrzyki. Nie jest to bowiem zalecana metoda dla kobiet karmiących, ze względu na brak wystarczających danych na temat wpływu medroksyprogesteronu na noworodka. Po porodzie, kobiety karmiące piersią na pierwszy zastrzyk mogą zgłosić się po 6 tygodniach. Wcześniej powinny stosować antykoncepcję mechaniczną. Jeżeli kobieta nie karmi, zastrzyk może zostać wykonany już 5 dni po porodzie.

Wkładka domaciczna (spirala)

Wkładka domaciczna umieszczana jest w jamie macicy przez ginekologa na czas od 3 do nawet 10 lat (w zależności od rodzaju spirali). Dostępne są 2 rodzaje spirali:

  • wkładki z jonami miedzi, które mają właściwości plemnikobójcze (są toksyczne dla plemników) oraz powodują zagęszczenie śluzu szyjkowego;
  • hormonalne wkładki wewnątrzmaciczne, które uwalniają do organizmu progestagen. Wpływa on na śluz produkowany przez szyjkę macicy oraz pogrubienie endometrium.

Wkładka domaciczna

Zalety

Wkładki domaciczne zapewniają niemal 100% ochronę przed ciążą. Mogą być założone po stosunku w którym zawiodła antykoncepcja i wtedy działają jako antykoncepcja awaryjna. Spiralę zakłada się raz i działa ona przez kilka lat, nie ma w tym czasie możliwości popełnienia błędu w stosowaniu. Nie powoduje ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Nie wpływa na ilość ani jakość pokarmu.

Wady

Może powodować nieregularne miesiączki. Jeśli zostanie niewłaściwie założona, może powodować poważne komplikacje zdrowotne. Należy regularnie upewniać się, czy spirala znajduje się we właściwej pozycji, bowiem jej wysunięcie może przyczynić się do obniżenia działania antykoncepcyjnego. Założenie wkładki po porodzie zwiększa ryzyko jej wypadnięcia.

Kiedy można zacząć stosować tę metodę?

Spiralę można zazwyczaj założyć 4 do 6 tygodni po porodzie. Wcześniej, w przypadku współżycia, należy stosować antykoncepcję mechaniczną. W niektórych przypadkach wkładkę można założyć już w ciągu 48 godzin od porodu (ale jeśli nie zostanie założona w tym czasie, należy odczekać minimum 4 tygodnie).

Metody antykoncepcji po porodzie dla kobiet niekarmiących piersią

Kobiety, które nie mogą karmić piersią, mają szerszy wybór metod antykoncepcji po porodzie. Mogą stosować wszystkie metody dostępne dla kobiet karmiących (opisane powyżej), a także złożone środki hormonalne, takie jak dwuskładnikowe tabletki, plastry oraz krążki.

Dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne

Dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne zawierają dwa syntetyczne hormony: odpowiedniki estrogenu i progesteronu. To jedna z najbardziej skutecznych, odwracalnych metod antykoncepcyjnych. Ich wpływ na organizm obejmuje trzy mechanizmy: zatrzymanie owulacji, zagęszczenie śluzu w szyjce macicy (i stworzenie bariery dla plemników) oraz zmiany w endometrium (dzięki którym nie może dojść do implantacji komórki jajowej).

Zalety

Główną zaletą tej metody jest jej wysoka skuteczność antykoncepcyjna. Istnieje również mniejsze ryzyko pomyłki niż przy stosowaniu minipigułek (jeśli kobieta spóźni się z przyjęciem tabletki nie więcej niż 12 godzin jest nadal chroniona). Stosowanie tabletek zmniejsza objawy napięcia przedmiesiączkowego i dolegliwości bólowe podczas okresu. Niektóre tabletki mają także działanie antyandrogenne (lecznicze przy schorzeniach wywołanych zbyt dużą ilością męskich hormonów płciowych) oraz mogą być pomocne w leczeniu endometriozy.

Wady

Złożone tabletki antykoncepcyjne nieznacznie zwiększają ryzyko choroby zakrzepowo-zatorowej. Nie mogą być stosowane przez kobiety z grupy ryzyka tego schorzenia. Zawierają estrogen, który przenika do mleka matki i ma negatywny wpływ na dziecko, dlatego nie można ich stosować karmiąc piersią. Mogą wywoływać działania niepożądane.

Kiedy można zacząć stosować tę metodę?

Ponieważ bezpośrednio po porodzie, występuje podwyższone ryzyko powstania zakrzepów krwi, należy odczekać minimum cztery tygodnie od porodu przed rozpoczęciem stosowania tabletek. Możliwość stosowania złożonej antykoncepcji po porodzie zawsze należy przedyskutować z lekarzem. Jeśli przyjmowanie leku rozpocznie się później niż 28. dnia po porodzie należy stosować antykoncepcję mechaniczną (np. prezerwatywę) przez pierwsze 7 dni przyjmowania tabletek. Jeżeli wcześniej pacjentka współżyła, powinna upewnić się czy nie jest w ciąży.

Plastry antykoncepcyjne

Plastry antykoncepcyjne przylepia się raz na tydzień na ciało. Powoli uwalniają one dwa hormony, które przenikają do krwioobiegu. Są równie skuteczne jak złożone tabletki antykoncepcyjne i działają na tej samej zasadzie: zatrzymują owulację, zagęszczają śluz szyjkowy i prowadzą do zmian błony śluzowej macicy.

Plaster Antykoncepcyjny

Zalety

Plastry antykoncepcyjne to bardzo skuteczna metoda - zapewniają niemal 100% ochronę przed ciążą. Wpływają pozytywnie na cykl miesiączkowy, zmniejszają objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Wchłanianie hormonów odbywa się z pominięciem przewodu pokarmowego, dlatego problemy żołądkowe nie mają wpływu na ich skuteczność. Są wygodne w stosowaniu - zmienia się je raz na 7 dni.

Wady

Plastry antykoncepcyjne mogą powodować nieprzyjemne działania niepożądane (w tym zwiększać ryzyko zakrzepicy). Ze względu na zawarty estrogen nie mogą być stosowane przez kobiety z podwyższonym ryzykiem zakrzepicy, ani matki karmiące piersią. Istnieje ryzyko odklejenia się plastra, co może spowodować brak ochrony antykoncepcyjnej.

Kiedy można zacząć stosować tę metodę?

Ze względu na podwyższone ryzyko zakrzepicy u kobiet bezpośrednio po porodzie, plastry można zacząć stosować nie wcześniej niż 4 tygodnie po urodzeniu. Należy wcześniej zasięgnąć porady lekarza, który oceni czy nie ma przeciwwskazań do stosowania plastrów. Jeżeli kobieta zacznie stosować plastry później niż 28 dni od urodzenia, przez pierwsze 7 dni powinna stosować prezerwatywy lub inną mechaniczną metodę antykoncepcji.

Krążki antykoncepcyjne

Krążki antykoncepcyjne to miękki i elastyczny pierścień, który kobieta samodzielnie umieszcza w pochwie raz w miesiącu. Zawiera dwa hormony: odpowiednik progesteronu i estrogenu. Działa podobnie jak złożone tabletki antykoncepcyjne: hamuje jajeczkowanie, zagęszcza śluz w szyjce macicy oraz zapobiega pogrubieniu endometrium.

Aplikacja krążka NuvaRing
Jak aplikować NuvaRing – grafika

Zalety

Krążek antykoncepcyjny zapewnia niemal 100% ochronę przed ciążą. Hormony zawarte w pierścieniu wchłaniają się bezpośrednio do krwiobiegu, dzięki temu w przypadku problemów trawiennych skuteczność krążka nie ulega osłabieniu. Wymienia się go raz na trzy tygodnie, co zmniejsza prawdopodobieństwo popełnienia błędu w stosowaniu. Aplikacja jest łatwa i bezpieczna - umieszcza się go w pochwie podobnie jak tampon.

Wady

Pierścień antykoncepcyjny może powodować działania niepożądane oraz podnosi ryzyko zakrzepicy, dlatego nie może być stosowany przez kobiety z grupy ryzyka oraz bezpośrednio po porodzie. Nie może być stosowany przez kobiety karmiące piersią.

Kiedy można zacząć stosować tę metodę?

Jeżeli kobieta współżyła przed rozpoczęciem stosowania tej metody, należy upewnić się czy nie zaszła ponownie w ciążę. Przed zastosowaniem leku należy skonsultować się z lekarzem, który może zalecić stosowanie krążka dopiero po wystąpieniu pierwszego krwawienie menstruacyjnego. Nie należy rozpoczynać stosowania krążka wcześniej niż w czwartym tygodniu po porodzie. Jeśli zacznie się go stosować później niż po 28 dniach od urodzenia, przez pierwsze 7 dni stosowania pierścienia należy używać prezerwatyw przy każdym stosunku.

Źródła:

Jak działa nasz serwis?
Wybierasz lek
Wypełniasz formularz medyczny
Lekarz wystawia receptę
Lek jest wysyłany z apteki
Darmowa dostawa