Otyłość a choroby serca

Stetoskop i wynik ekg

Otyłość to problem dotyczący coraz większej liczby ludzi na całym świecie, a publikacja kolejnych wyników badań niemal za każdym razem potwierdza szkodliwy wpływ nadwagi na ludzkie zdrowie. Jedną z najpoważniejszych dolegliwości spowodowanych nadmierną masą ciała są choroby układu krążenia.

Do jakich chorób serca może przyczynić się otyłość?

Nadmierna masa ciała ma wpływ m.in. na rozwój takich dolegliwości jak:

  • choroba niedokrwienna serca
  • niewydolność serca
  • nieprawidłowe krążenie krwi
  • zwiększona krzepliwość krwi
  • nadciśnienie

Czy nadwaga może powodować zawał serca?

Opinie w tej sprawie nie są jednoznaczne. Najnowsze badania przeprowadzone przez szwedzkich naukowców sugerują, że otyłość sama w sobie nie jest czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia zawału serca. Autor tych badań, profesor Peter Nordström, zaobserwował, że istnieje silna zależność między otyłością a cukrzycą, co już powinno być wystarczającą motywacją by zadbać o odpowiednie metody odchudzania, nie zaobserwował jednak podobnej zależności dotyczącej zawałów serca.

Jednak większość znanych dotychczas badań daje znacznie bardziej pesymistyczne w wyniki tej kwestii. Badania wykonane przez naukowców ze Szkocji wykazują, że istnieje bezpośrednia zależność między otyłością samą w sobie, a zwiększonym (aż o 60%) ryzykiem wystąpienia zawału serca. Badanie to jest o tyle miarodajne, że koncentruje się na samej otyłości, z wyłączeniem takich czynników jak na przykład podwyższone ciśnienie krwi lub cholesterol.

Specjaliści nie są pewni co leży u podstaw takiej zależności. Wśród możliwych przyczyn podaje się teorię, że komórki tłuszczowe wytwarzają szkodliwe substancje chemiczne, które zaburzają pracę serca. Otyłość zmusza serce do większego wysiłku, co skutkuje zwiększeniem ilości pompowanej krwi. Skutkiem długotrwałego utrzymywania się stanu intensywnej pracy serca, może być zawał.

Znany jest również pośredni wpływ otyłości na zawał serca - może ona prowadzić do cukrzycy, nadciśnienia lub wysokiego poziomu cholesterolu, a są to czynniki, które również zwiększają ryzyko występowania zawału.

Zawał serca - grafika

Wpływ otyłości na ciśnienie krwi

Otyłość przyczynia się do zwiększonego ryzyka nadciśnieniem. Jeśli serce przez dłuższy czas pompuje krew ze zbyt wielką siłą, może mieć to fatalny wpływ na funkcjonowanie organizmu i przyczyniać się do powstawania kolejnych chorób. Szacuje się, że utrata każdego kilograma nadwagi wiąże się ze spadkiem ciśnienia o 2-3 mmHg.

Wyraźna nadwaga jest jednym z najważniejszych - oprócz nadmiernego picia kawy, alkoholu i palenia papierosów - czynników zwiększających ryzyko pojawienia się nadciśnienia. Czynniki powodujące zależność między otyłością a nadciśnieniem to:

  • zwiększona resorpcja (przenikanie) sodu w kanalikach nerkowych
  • upośledzenie natriurezy ciśnieniowej
  • zwiększenie objętości śródnaczyniowej

Wyniki badań pokazują, że im wyższy wskaźnik BMI (niezależnie od wieku i płci), tym większe ryzyko wystąpienia nadciśnienia. Nadciśnienie u osób otyłych może być przyczyną szeregu powikłań, wśród nich - uszkodzenia nerek. Większość pacjentów mających problemy z nadciśnieniem wynikającym z otyłości wymaga stosowania co najmniej dwóch leków normalizujących ciśnienie.

Ciśnienie krwi w naczyniach krwionośnych - grafika

Choroba niedokrwienna serca - przyczyny

Jeszcze do niedawna zależność między otyłością a chorobą niedokrwienną serca była postrzegana jako pośrednia - uważano, że oba te problemy zdrowotne mają po prostu zbliżone objawy (nadciśnienie lub upośledzona tolerancja glukozy). Jednak po analizie wyników kolejnych długofalowych badań, można wysnuć wniosek, że otyłość nie tylko przypomina w objawach chorobę niedokrwienną serca, ale jest jej bezpośrednią przyczyną.

Kilkunastoletnie badania wykazały, że u osób z nadwagą ryzyko nabawienia się tej poważnej choroby wzrasta od 50 do nawet 72%. Przyczynia się do tego:

  • zwiększona objętość krwi krążącej
  • podwyższone stężenie lipoprotein
  • przewlekły proces zapalny
  • większa tendencja do zmian zakrzepowych
  • nadmierna aktywacja układu współczulnego, która sprzyja rozwojowi miażdżycy

Szacuje się, że około 40 procent przypadków tej choroby niedokrwiennej serca jest diagnozowanych u osób z BMI przekraczającym 25.

Choroba niedokrwienna serca - grafika

Przerost lewej komory i niewydolność serca

Przerost lewej komory serca jest bardzo powszechnym zjawiskiem u osób z wyraźną nadwagą. Zazwyczaj dochodzi do niego na skutek nadciśnienia, które (jak zostało już wielokrotnie wspomniane) jest bezpośrednim następstwem otyłości. Przerost mięśnia sercowego zmusza serce do wzmożonego wysiłku, które musi pompować więcej krwi, aby zaspokoić zapotrzebowanie organizmu na jej dopływ. Zwiększony wysiłek serca utrzymujący się przez dłuższy okres czasu może skutkować jego niewydolnością.

Zauważyć można tutaj zatem następujący związek przyczynowo skutkowy: Przerost lewej komory i niewydolność serca

Jak wskazują badania, przerost lewej komory serca może wystąpić również u osób otyłych, które nie mają nadciśnienia, co sugeruje że ciśnienie krwi nie jest jedynym czynnikiem warunkującym rozwój tej dolegliwości.

Na podstawie kilkunastoletnich obserwacji zauważono, że każdy dodatkowy 1 kg/m2 skutkuje wzrostem ryzyka niewydolności serca o 5% u mężczyzn oraz 7% w przypadku kobiet. Niewydolność serca może powodować problemy z oddychaniem, to z kolei może prowadzić do niedotlenienia mózgu. Efektem takiej sytuacji może być nawet zgon.

Przerost lewej komory serca - grafika

Leczenie chorób serca spowodowanych otyłością

Powyżej opisano tylko kilka najistotniejszych potencjalnych dolegliwości sercowych, wynikających z nadmiernej masy ciała. Istnieje coraz więcej metod pomagających zwalczać objawy otyłości, choć działaniem zdecydowanie najważniejszym i rekomendowanym najczęściej jest pozbycie się przyczyny problemu, a nie jego skutków - czyli priorytetem zawsze jest podjęcie próby zgubienia zbędnych kilogramów. Z objawami też można jednak skutecznie walczyć, a jeśli nie da się ich wyeliminować, istnieją sposoby na to, żeby je przynajmniej zredukować.

Zaleca się, by utrzymywać wskaźnik masy ciała poniżej 25. Osoby mieszczące się w przedziale BMI od 25 do 30 powinny skoncentrować się na zmianie stylu życia, głównie w zakresie diety i aktywności fizycznej. Osobom z otyłością, czyli przekraczającym wskaźnik masy ciała na poziomie 30, zaleca się oprócz tych zmian stosowanie również leków farmakologicznych. Przy BMI powyżej 40 często rekomendowany jest zabieg operacyjny.

Pacjenci z zastoinową niewydolnością serca powinni ograniczyć ilość sodu w diecie. W połączeniu z niewielką nawet redukcją wagi, może to skutkować znaczącą poprawą funkcjonowania komór oraz lepszym dotlenieniem, a to właśnie niedobór tlenu zmusza serce do wytężonej pracy, co skutkuje niewydolnością. Szwedzcy naukowcy na podstawie swoich obserwacji doszli do wniosku, że znaczna redukcja masy ciała, do której dochodzi po operacji przewodu pokarmowego, zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy insulinoniezależnej. Sposób leczenia jest uwarunkowany rodzajem problemu, i stopniem jego zaawansowania.

Czy nadwaga może być większym zagrożeniem dla dzieci niż dla dorosłych?

Według większości szacunków, problem otyłości wśród dzieci i nastolatków wzrósł na przestrzeni ostatnich kilku dekad aż o kilkaset procent. Naukowcy twierdzą, że w wielu przypadkach nie trzeba czekać aż do dorosłości na pojawienie się opłakanych skutków takiego stanu rzeczy. Problemy z sercem wywołanie nadmiarem tkanki tłuszczowej mogą pojawiać się już w dzieciństwie, i mogą wymagać leczenia już od najmłodszych lat. Powszechne są w takich przypadkach dolegliwości takie jak cukrzyca typu 2, wysokie ciśnienie lub wysoki poziom złego cholesterolu - a możliwe są nawet tak poważne konsekwencje, jak na przykład udar.

Bardzo ważna jest profilaktyka, uświadamianie młodych ludzi o fatalnych konsekwencjach otyłości, i promowanie wśród nich zdrowego stylu życia, opierającego się na zdrowej, prawidłowej diecie, a także aktywności fizycznej. To podstawa zapobiegania otyłości - jednego z najważniejszych problemów XXI wieku, którego skala wciąż rośnie.

Źródła:

  1. Risks of Myocardial Infarction, Death, and Diabetes in Identical Twin Pairs With Different Body Mass Indexes. Pubmed.gov, US National Library of Medicine National Institutes of Health. URL: ncbi.nlm.nih.gov
  2. Obesity Increases Risk of Deadly Heart Attacks. Webmd URL: webmd.com
  3. Children and Heart Disease: What's Wrong With This Picture? Webmed. URLwebmd.com
  4. Obesity and Heart Disease. A Statement for Healthcare Professionals From the Nutrition Committee, American Heart Association. American Heart Association Journal. URL: circ.ahajournals.org
  5. The Effect of Obesity on Heart Function. Extra weight increases risk for abnormal heart function and other cardiovascular risk factors. Cardiosmart, American College of Cardiology.URL: cardiosmart.org/
  6. Otyłość a choroby układu sercowo-naczyniowego. Czytelnia Medyczna. URL: czytelniamedyczna.pl
Jak działa nasz serwis?
Krok 1 - Wybierasz lek
Krok 2 - Wypełniasz formularz medyczny
Krok 3 - Lekarz wystawia receptę
Krok 4 - Dostawa na drugi dzień roboczy
Darmowa dostawa