Wpływ otyłości na bezpłodność

Jedno z badań wykazało, że aż 34% młodych kobiet (przy średniej wieku badanych wynoszącej 23 lata), które mają problemy z zajściem w ciążę, cierpi na otyłość. Nadwaga może przyczyniać się do bezpłodności zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. W ogromnym stopniu zwiększa również ryzyko powikłań w trakcie ciąży i komplikacji okołoporodowych.

Wpływ otyłości na płodność kobiet

Wpływ otyłości na płodność kobiet

Z dotychczasowych ustaleń badaczy wynika, że otyłość i wyraźna nadwaga mogą wpływać na płodność na kilka sposobów.

Otyłość a funkcjonowanie estrogenu

Kobiety mające wyraźną nadwagę są narażone na zaburzenia gospodarki hormonalnej. Nadmiar cholesterolu (który jest bezpośrednim następstwem otyłości) utrudnia prawidłowe funkcjonowanie estrogenu – może to zaburzać naturalny cykl owulacyjny i, w konsekwencji, doprowadzić do bezpłodności.

Nadwaga a odporność na insulinę

Problemy z odpowiednim balansem hormonalnym bardzo często prowadzą do innego poważnego stanu zdrowia, jakim jest odporność organizmu na działanie insuliny. Taka sytuacja nie tylko prowadzi do cukrzycy, ale szkodzi również płodności i zaburza cykl menstruacyjny.

Nadwaga a przyjmowanie leków na bezpłodność

Kolejnym bardzo ważnym problemem związanym z otyłością jest fakt, że nadmiar tkanki tłuszczowej utrudnia wchłanianie leków, co powoduje, że samo przyjmowanie środków na bezpłodność jest u osób otyłych nieskuteczne i powinno zostać poprzedzone próbą zbicia wagi.

Trwają badania nad ustaleniem kolejnych zależności

Choć badania w tym zakresie prowadzone są od lat, wciąż jeszcze jest wiele znaków zapytania dotyczących związku otyłości z płodnością. Lekarze wciąż starają się ustalić, co konkretnie wywołuje bezpłodność u kobiet, których owulacja przebiega prawidłowo. Jak twierdzi endokrynolog, William Dodson: ,,To, co wcześniej traktowaliśmy jako oczywistość, dzisiaj musimy weryfikować na nowo. Myśleliśmy, że jeśli otyłość nie zaburza procesu owulacji kobiety, to jej płodność nie będzie różnić się od kobiet o prawidłowej wadze ciała. Ale teraz wygląda na to, że to nie jest prawda."

Wpływ otyłości na płodność mężczyzn

Przy analizach i eksperymentach badających zależności między nadwagą a płodnością, większość uwagi koncentrowana jest na płci żeńskiej, ponieważ w przypadku kobiet tych zależności jest więcej. Jednak mężczyźni z nadwagą również są narażeni na zaburzenia płodności. Dzieje się tak dlatego, że nadmierna masa ciała przyczynia się do spadku poziomu testosteronu, a to z kolei może w skrajnych przypadkach doprowadzić nawet do bezpłodności. Odpowiedni poziom testosteronu jest kluczowym czynnikiem mogącym decydować o tym, czy mężczyzna może mieć dzieci.

Nadmierna ilość tkanki tłuszczowej może zaburzać gospodarkę hormonalną i blokować w ten sposób produkcję plemników. Mężczyźni z nadwagą mają podwyższoną temperaturę jąder, co jest kolejnym czynnikiem sprzyjającym bezpłodności. Na zorganizowanej w Barcelonie specjalistycznej konferencji na temat płodności poinformowano, że plemniki wytwarzane przez otyłych mężczyzn są gorszej jakości. Do takich wniosków doszli na podstawie analizy próbki nasienia dwóch tysięcy mężczyzn.

Inne badania wykazały, że mężczyźni mający indeks masy ciała (BMI) powyżej 25 mieli o ponad 20% gorszej jakości nasienie niż inni badani. Zdaniem naukowców, wyniki tych badań są bardzo istotne w obliczu zagrażającej światu epidemii otyłości, na którą wskazują dotychczasowe tendencje, wedle których liczba osób z tym problemem drastycznie wzrasta z każdym rokiem. Być może, dzięki odpowiedniej kampanii informacyjnej, uda się przeciwdziałać tej epidemii, której skutki w skali globalnej mogą być trudne do oszacowania.

W dodatku, analiza statystyk wykazuje niezbicie, że na problemy z osiąganiem erekcji najczęściej uskarżają się mężczyźni z nadwagą. A brak możliwości uzyskania erekcji wystarczającej do odbycia stosunku seksualnego wiąże się w pewnym sensie z problemem bezpłodności. Eksperci szacują, że każde dodatkowe 10 kilogramów masy ciała równoznaczne jest z mniejszymi o 10% szansami na spłodzenie dziecka.

Wpływ otyłości na płód i dziecko

Otyłość wpływa nie tylko na stan zdrowia przyszłej matki, ale stanowi poważne zagrożenie dla rozwoju płodu oraz noworodka. Kobiety, których BMI przekracza 30 muszą liczyć się z podwyższonym ryzykiem poronienia, możliwością wystąpienia wad wrodzonych i niższą punktacją w skali Apgar noworodka.

Powikłania płodowe w trakcie ciąży

Do najczęstszych powikłań płodowych występujących u kobiet z nadmierną wagą ciała zalicza się:

  • makrosomię tj. zbyt dużą masę płodu w stosunku do wieku
  • wady wrodzone: wady serca, wady powłok jamy brzusznej i jelit, przepukliny przeponowe, wady cewy nerwowej
  • podwyższone ryzyko rozszczepienia podniebienia
  • niewspółmierność barkową mogącą skutkować poważnymi powikłaniami u noworodka
  • obumarcie płodu

Otyłość matki często ogranicza możliwości diagnostyczne - nadmierna tkanka tłuszczowa utrudnia wykonywanie badań ultrasonograficznych umożliwiających wczesne wykrycie wad rozwojowych. Istotnym problemem dotyczącym otyłych ciężarnych są również trudności w wykonaniu znieczulenia, zarówno podczas porodu jak i w przypadku wykonywania zabiegu cesarskiego cięcia.

Otyłość matki podwyższa ryzyko przedwczesnego porodu. Lekarze potwierdzają także, że dzieci kobiet z BMI przekraczającym 30 o wiele częściej wymagają wzmożonej opieki lekarskiej zaraz po urodzeniu.

Noworodki matek z nadmierną masą ciała o wiele częściej:

  • wymagają pobytu na oddziale intensywnej opieki medycznej
  • poddawane są mechanicznej wentylacji płuc
  • doświadczają zespołu zaburzeń oddychania
  • cierpią na hipoglikemię
  • mają obniżoną odporność

Wpływ otyłości matki na masę dziecka

U noworodków matek cierpiących na otyłość bardzo często obserwuje się nadmiar tkanki tłuszczowej, co dowodzi, że w okresie prenatalnym płód był obciążony zbyt dużą podażą energii. Wywiera to negatywny wpływ na ośrodek sytości i głodu – nieprawidłowe nawyki żywieniowe kobiety w ciąży mogą stanowić przyczynę zaburzeń metabolicznych u dziecka i prowadzić do problemu otyłości w dorosłości. Nadwaga niemowlęcia implikuje dalsze powikłania i ryzyko nieprawidłowego rozwoju. Najczęściej wymienianymi przez lekarzy są:

  • opóźnione nabywanie umiejętności (siadanie, raczkowanie, chodzenie)
  • nadciśnienie tętnicze
  • podwyższone stężenie cholesterolu i trójglicerydów
  • zwiększona podatność na infekcje dróg oddechowych
  • obniżona odporność
  • zwiększone ryzyko wystąpienia tzw. zespołu metabolicznego w dorosłości

Lekarze podkreślają, że ze względu na zagrożenie powikłaniami walkę z otyłością należy rozpocząć jeszcze przed zajściem w ciążę.

Jak można zwiększyć płodność u osób z nadwagą?

Zwiększenie płodności u osób z nadwagą jest sprawą dosyć problematyczną, ponieważ, jak już wcześniej wspomniano, na skutek nadmiaru tkanki tłuszczowej organizm nie jest w stanie absorbować większości leków tak intensywnie jak powinien. Niestety, dotyczy to również środków na bezpłodność.

Farmakoterapia w przypadku osób z nadmierną masą ciała to zatem zdecydowanie za mało. Co więcej, niektóre kliniki leczenia bezpłodności odmawiają otyłym pacjentom podjęcia się ich kuracji aż do czasu, kiedy zredukują masę ciała, ponieważ nie widzą sensu podawania im leków, które i tak nie mają szansy prawidłowo się wchłonąć i zadziałać.

W przypadku osób z wyraźną nadwagą, najlepszą i jedyną metodą mającą szansę okazać się skuteczną, jest zrzucenie zbędnych kilogramów. Aby osiągnąć ten cel, zaleca się wprowadzić zmiany w stylu życia – konieczna jest przede wszystkim duża ilość ruchu oraz odpowiednia dieta.

Zrzucenie nawet kilku kilogramów może zwiększyć szansę na zajście w ciążę, jednak aby móc liczyć na znacznie większą poprawę płodności, nie należy zadowalać się pierwszymi pozytywnymi efektami odchudzania.

Jakie produkty warto spożywać by zwiększyć płodność?

Odnośnie diety, warto wybrać taką, która nie tylko będzie w stanie pomóc zrzucić zbędne kilogramy, ale zarazem korzystnie będzie wpływać na funkcjonowanie hormonów i płodność. Eksperci rekomendują spożywaniu kilku porcji warzyw i owoców w ciągu dnia. Warto wypracować w sobie świadomość dotyczącą wyboru spożywanych posiłków i dbać o to, żeby nie przejadać się oraz unikać tłustych potraw.

Dieta otyłej osoby cierpiącej na bezpłodność powinna być bogata w witaminę E (bogate w nią są na przykład orzechy laskowe i warzywa liściaste), nienasycone kwasy tłuszczowe (ryby morskie, owoce awokado), żelazo (buraki, suszone morele, rośliny strączkowe), cynk (pestki dyni, rośliny strączkowe, pieczywo razowe, kasze), kwas foliowy (warzywa liściaste, brokuły, nasiona roślin strączkowych).

Jakich produktów spożywczych należy unikać?

Alkohol może obniżać poziom testosteronu i zmniejszać ruchliwość plemników u mężczyzn, może też mieć szkodliwy wpływ na płodność u kobiet. Tłuszcze trans, czyli utwardzone oleje roślinne, uchodzą za najbardziej szkodliwy dla zdrowia typ kwasów tłuszczowych. Najczęściej występują w słodyczach, frytkach, chipsach i tym podobnym produktach. Węglowodany proste podnoszą poziom cukru we krwi, co może prowadzić do zaburzeń gospodarki hormonalnej – w tym artykule była już mowa o tym jaki związek z płodnością ma funkcjonowanie hormonów. Zdaniem większości ekspertów, kofeina – zwłaszcza przyjmowana w dużych dawkach – również może przyczyniać się do bezpłodności.

Jaka waga może być zagrożeniem dla płodności?

Wskaźnik masy ciała (BMI)
Wskaźnik masy ciała - grafika

Istnieją różne metody ustalania prawidłowej wagi ciała, ale ta najpopularniejsza opiera się na obliczaniu wskaźnika masy ciała BMI (stosunek wagi do wzrostu). BMI oblicza się dzieląc wagę w kilogramach przez wzrost w metrach podniesiony do kwadratu. Aby oszacować swój wskaźnik masy ciała, możesz skorzystać z poniższego kalkulatora.

Interpretacja wyników

Prawidłowa waga powinna mieścić się w przedziale od 18.5 do 24.5 według tego wskaźnika. Niewielkie odchylenia od tej normy nie powinny stanowić zagrożenia dla płodności, jednak współczynnik osiągający 29 lub więcej, może stanowić przeszkodę.

Źródła:

Jak działa nasz serwis?
Krok 1 - Wybierasz lek
Krok 2 - Wypełniasz formularz medyczny
Krok 3 - Lekarz wystawia receptę
Krok 4 - Dostawa na drugi dzień roboczy
Darmowa dostawa